زمانی که پای بیماری ایدز به میان می‌آید، نام آفریقا در ذهن تداعی می‌شود. در حال حاضر آفریقای‌جنوبی نیز نه‌تنها با پیامدهای فراگیر ایدز دست‌وپنجه نرم می‌کند، بلکه افزایش چاقی نیز فشار مضاعفی را بر بدنه شکننده نظام سلامت آن تحمیل می‌کند. دولت بیش از 5/8 درصد از تولید ناخالص داخلی را برای سیستم سلامت هزینه می‌کند که 5 درصد بیش از توصیه سازمان بهداشت جهانی برای منطقه‌ای با مشخصات اجتماعی- اقتصادی آفریقاست. با این حال آفریقا در مقایسه با کشورهای مشابه نظام سلامت مطلوبی ندارد.

همچنان نشانه‌هایی از آپارتاید و سیاست مستعمره‌ای در آفریقای جنوبی خودنمایی می‌کند و نظام سلامت نیز از این قاعده مستثنا نیست. در آفریقا بخش خصوصی 60 درصد کل هزینه‌های بهداشتی را مصرف می‌کند و تجهیزات درمانی آن پیشرفته و در مقایسه با کشورهایی مانند انگلیس، استرالیا یا آمریکا ارزان‌قیمت‌تر هستند. برای مثال خدمات درمانی ناباروری در آفریقا ارزان است و افراد زیادی از سراسر جهان برای این نوع درمان به آفریقا می‌روند.

اما جمعیت فقیر 85 درصدی آفریقای‌جنوبی دسترسی مناسبی به خدمات و تجهیزات درمانی ندارند و کمبود دارو برای این قشر امری شایع است. کمتر از 30 درصد پزشکان، دندان‌پزشکان، روان‌شناسان، داروسازان و تنها 40 درصد از پرستاران ماهر در بخش عمومی فعالیت می‌کنند. البته برخی خدمات حیاتی به طور رایگان توسط دولت ارائه می‌شود که نکته مهمی به شمار می‌رود. یکی از موفق‌ترین طرح‌ها نیز مربوط به شناسایی و درمان مبتلایان به ایدز است. در حال حاضر آفریقای جنوبی بزرگ‌ترین برنامه HIV بخش عمومی در جهان را دارد و به 5/2 میلیون نفر خدمات درمانی ارائه می‌کند. درنتیجه امید به زندگی از 53 سال در سال 2002 به 60 سال در سال 2013 افزایش ‌یافته است.

جنبش سلامت مردم آفریقای جنوبی در گزارشی اعلام کرده است که 47 درصد از کودکان در مناطقی زندگی می‌کنند که تنها 12 درصد از پزشکان و 19 درصد از پرستاران در آن مشغول به فعالیت هستند. شماری از روستاییان نیز همچنان از درمان‌های غیرپزشکی و سنتی استفاده می‌کند.

این در حالی است که همه خدمات درمانی در بیمارستان‌های عمومی رایگان نیست و تنها 17 درصد از مردم آفریقای جنوبی در چارچوب کمک‌های درمانی قرار دارند که همه هزینه‌ها را پوشش می‌دهد. از سوی دیگر کمبود پرسنل نیز به افزایش زمان انتظار بیماران منجر شده است. منتقدان می‌گویند، در بسیاری موارد درمان به‌موقع انجام نمی‌شود و برای پیشگیری از بیماری‌های قابل‌پیشگیری نیز اقدامات کافی صورت نمی‌گیرد. تحلیلگران بر اهمیت ایجاد تغییرات بنیادین و سرمایه‌گذاری‌های هنگفت در نظام سلامت آفریقای‌جنوبی تاکید می‌کنند.

کارشناسان بر این باورند که دولت باید هرچه سریع‌تر برای پوشش فراگیر بیمه درمانی ملی اقدام کند. هدف از این پوشش بیمه‌ای، تامین خدمات درمانی ضروری برای تمامی اقشار جامعه است. هرچند بخش خصوصی با این هدف مخالف است، انتظار می‌رود در سال‌های آینده تعداد بیشتری از افراد کم‌درآمد تحت پوشش بیمه قرار بگیرند. از سوی دیگر معضل چاقی که محصول زندگی در جهان مدرن است نیز هزینه‌های نظام سلامت آفریقای‌جنوبی را افزایش داده که باید برنامه‌ریزی‌های دقیقی برای مقابله با آن انجام شود.