ایران با شتاب زیادی در تلاش است تا به‌سرعت پیامدهای سال‌ها ایزوله بین‌المللی و تحریم‌های اقتصادی را جبران کند. ایران، با جمعیتی 82 میلیون نفری و تولید ناخالص داخلی 406 میلیارد دلاری، بزرگ‌ترین اقتصادی است که پس از فروپاشی جماهیر شوروی سابق وارد بازارهای بین‌المللی می‌شود. با اجرای توافق هسته‌ای، درهای ایران دوباره به روی تاجران و سرمایه‌گذاران خارجی باز شده است و بخش‌های نفت، گاز، بانکداری، بیمه و خودروسازی ظرفیت زیادی برای جذب این سرمایه‌ها دارند. با توجه به روند کلی رشد اقتصادی در جهان که به‌کندی پیش می‌رود و همچنین کاهش بهای نفت و شرایط اقتصادی اخیر چین، واکنش ایران و بازارهای بین‌المللی به رفع محدودیت تجارت با تهران چه خواهد بود؟ تحریم‌های آمریکا و اروپا تولید نفت ایران را از 5/3 میلیون بشکه در روز به 5/2 میلیون بشکه کاهش داد. اکنون ایران تولید خود را به میزان 500 هزار بشکه افزایش داده و درنتیجه قیمت نفت که در 18 ماهه گذشته 75 درصد سقوط کرده بود به زیر 28 دلار برای هر بشکه رسید. البته افزایش تولید به معنی بازگشت فوری به سطح تولید در دوران قبل از اعمال تحریم‌ها نیست. ایران نخست باید زیرساخت فرسوده نفتی خود را احیا کند. از سوی دیگر عربستان سعودی، امارات متحده عربی و عراق در 4 سال گذشته که تحریم‌های نفتی علیه ایران اعمال می‌شدند، با افزایش تولید جای خالی ایران را پر کرده‌اند و می‌خواهند از سهم خود در بازاری که هم‌اکنون نیز اشباع شده، حفاظت کنند.

تهران اعلام کرده است که به منظور جذب خریداران اروپایی، به آن‌ها تخفیف می‌دهد. این در حالی است که شرکت دولتی نفت عربستان، آرامکو، نیز پیش از این از فروش نفت با قیمت پایین‌تر خبر داده بود. به این ترتیب به نظر می‌رسد از ماه‌ها قبل جنگ قیمت‌ها آغاز شده است. به طور حتم الگوهای تجارت جهانی ایران در یک دهه گذشته تغییر کرده است. در حالی که صادرات به اروپا کاهش یافته، صادرات به چین رونق زیادی داشته است. هرچند کندی رشد اقتصادی چین در ماه‌های اخیر بر این صادرات تاثیرگذار بوده اما این کشور همچنان بزرگ‌ترین واردکننده نفت از ایران به شمار می‌رود و گزارش‌ها حاکی از آن است که تهران می‌خواهد همچنان به سوی پکن حرکت کند. علاوه بر چین، واردات از کشورهای همسایه نیز در دهه گذشته افزایش یافته است و ورود دوباره ایران به بازار اروپا به ضرر کشورهای همسایه ایران خواهد بود. حسن روحانی، رئیس‌جمهور ایران، تنها در یک سفر چهارروزه به اروپا قراردادهایی به ارزش ده‌ها میلیارد دلار منعقد کرد. قراردادهایی مانند خرید 114 فروند هواپیمای ایرباس از فرانسه حاکی از آن است که در صورت برجا ماندن توافق هسته‌ای، اروپا به یکی از بازارهای مهم صادرات به ایران تبدیل می‌شود. هرچند آمریکا تا 8 سال دیگر برخی تحریم‌های یکجانبه را لغو نخواهد کرد، استثناهایی هم وجود دارد. برای مثال واردات مواد غذایی و فرش از ایران آزاد است و شرکت‌های آمریکایی می‌توانند به ایران هواپیمای مسافرتی بفروشند. در حال حاضر مقامات تهران امیدوارند سالیانه 50 میلیارد دلار سرمایه‌گذاری خارجی جذب کنند. شرکت‌های بین‌المللی نیز مترصد فرصت ورود به بازار بکر ایران هستند. اما آیا این شرکت‌ها ریسک تعامل با اقتصادی را که طی یک دهه تنها به داخل نگاه داشته می‌پذیرند؟ در دهه گذشته حجم سرمایه‌گذاری‌های خارجی در ایران به‌شدت کاهش یافته است. با این حال به نظر می‌رسد بازار بورس تهران سرمایه‌های بیشتری را جذب کند. اما تجارت‌ها و بانک‌های بین‌المللی نگران وضعیت اقتصادی ایران خواهند بود. سال گذشته اقتصاد ایران نرخ رشد 8/0 درصدی داشت که در مقایسه با رشد 3/4 درصدی سال 2014 افت آن محسوس است. همچنین نرخ بیکاری 25 درصد برآورد می‌شود. برجا ماندن برخی تحریم‌ها و همچنین سیستم بانکی قدیمی ایران ازجمله چالش‌های پیش روی احیای اقتصادی به شمار می‌رود و قوانین نیز به اصلاحات نیاز دارند.

* مطالب انتخاب شده از منابع خارجی، الزاما بیان‌کننده دیدگاه‌های «آتیه‌نو» نیست