فرهنگ «آچاربهدستی» را رواج دهیم
طاهره خواجهگیری
بیکاری، آمار بالای فارغالتحصیلان بیکار و واژهها و عبارتها و اصطلاحاتی از این دست، امروزه بیش از هر زمان دیگری در فضای اقتصاد ایران به گوش میرسد. آنچه در این میان حائز اهمیت بسیار است، سیل فارغالتحصیلان با مدارک دانشگاهی است. اما انگار دیگر زمان آن رسیده که سیستم آموزش عالی ایران دستمالهای سفیدش را بالا ببرد و به ناکارآمدی سالها آموزش تئوری اعتراف کند. البته در این میان اقداماتی شده. راهاندازی دانشگاههایی با عناوینی چون علمی-کاربردی قرار بوده افرادی دارای مهارت را به بازار کار ایران معرفی کند. اما با برنامههایی که دولت برای کوچکسازی چنین دانشگاههایی در پیش گرفته، به نظر میرسد این برنامهها راه به جایی نبردهاند. در هر صورت آنچه نمیتوان نادیده گرفت این است که آموزشهای مهارتی در هر مقطعی موثرند و زمینههای اشتغالزایی و اقتصاد بدون آن امکانپذیر نیست. از طرفی با وجود اینکه یکی از مهمترین دلایل بیکاری کارجویان نبود مهارت است، اما با وجود هشدارهای لازم برای تجهیز دانش با مهارت برای ورود به بازار کار، این نیاز هنوز از سوی کارجویان جدی گرفته نمیشود و یک تحقیق رسمی نشان میدهد که تنها 20 درصد دانشآموزان متوسطه ترجیح میدهند در رشته فنیوحرفهای درس بخوانند، به عبارتی از هر 5 کـارجوی آینده کشــور یک نفر مهارت دیده و 4 نفر فاقد مهارت هستند. در این میان هنوز سازمان آموزش فنیوحرفهای کشور یکی از مهمترین متولیان آموزشهای مهارتی در کشور است و نقشی تنظیمکننده در این بازار بر عهده دارد. این سازمان هماینک دارای 650 مرکز آموزشی در کل کشور است و در 31 شهرک صنعتی نیز دارای مراکز ارتقای مهارت است. سالانه ظرفیتی بیش از 200 هزار نفر در دورههای بخش دولتی و 500 هزار نفر در آموزشگاههای آزاد، آموزشهای لازم را فرامیگیرند. در حال حاضر 300 هزار استاندارد آموزش شغلی نیز، که مشخصا توانمندی شغلی افراد را بالا میبرد، در کشور وجود دارد اما در مقایسه با دیگر کشورها این آمار کم است.
تخصص و مهارت، نیاز بازار پساتحریم
امروزه و در دوران پسابرجام، بازار کار ایران به تکنسین ماهر، متخصص و کارآمد نیاز دارد، رشد بیرویه دانشگاهها و حضور بیش از 4 میلیون و 700 هزار دانشجو در سطوح مختلف تحصیلی و فارغالتحصیلی سالانه حدود 900 هزار نفر از آنها در کشور که جویای کارند، ما را بر آن میدارد که به توسعه آموزشهای کوتاهمدت و مهارتی بپردازیم و از مهارت اساتید به صورت کارورزی، کاربینی و استادشاگردی بهره ببریم و توجه خاصی به آن داشته باشیم و با فرهنگسازی مهارت، کاربلدی و آچاربهدستی در جامعه با فرهنگ غلط مدرکگرایی و پشتمیزنشینی خداحافظی کنیم. اینها بخشی از صحبتهایی است که حمیدرضا خانپور، مسئول بخش آموزش سازمان فنیوحرفهای کل کشور، با خبرنگار آتیهنو در میان گذاشته است.
وی در ادامه به این مهم اشاره میکند که جوان ایرانی باید در کنار تحصیلات دانشگاهی با مهارت هم آشنا شود؛ مثلا اگر یک تحصیلکرده دانشگاهی به کامپیوتر و امور بازرگانی و حسابداری و نامآشنا باشد، قطعا بلافاصله پس از فارغالتحصیلی میتواند در بنگاههای اقتصادی مشغول به کار شود. وی صحبتهایش را اینچنین ادامه میدهد: «امروز در کشور برابر آمارهای ابلاغی حدود 3 میلیون نیروی کار وجود دارد که بیش از 70 درصد آنها به دلیل مهارت و کاربلدی در انتظار کار به سر میبرند. بنابراین دولت میبایست با توسعه کارورزی همه فارغالتحصیلان علاقهمند را به بنگاههای اقتصادی معرفی کند تا در کنار اساتید فن و دنیای واقعی کار مهارتهای علمی را با مهارتهای عملی تلفیق کنند و در کنار هم علم، فن، هنر و مهارت را تلفیق و به اشتغال برسانند.»
آنچه فنیوحرفهای میکند
سازمان آموزش فنیوحرفهای کشور، بهعنوان متولی آموزشهای کوتاهمدت و کاربردی مهارتی، با فراهم کردن زیرساختهای لازم و بیش از 650 مرکز آموزشی فنیوحرفهای در شهرستانهای کشور و با فراهم کردن بیش از 12 هزار آموزشگاه فنیوحرفهای آزاد که توسط بخش خصوصی اداره میشوند، کار تربیت نیروی انسانی ماهر مشخص و کارامد را در بخشهای مختلف صنعت، خدمات، کشاورزی در بیش از 6500 استاندارد شغل و شایستگی به عهده دارد. زیرساخت اصلی آموزشها تهیه و تدوین استانداردهای آموزشی است که با کمک اساتید فن و دستگاههای اجرایی مرتبط و علاقهمندان و بومیسازی مشاغل دنیا در حال شکلگیری است.
پرطرفدارها و پردرآمدها
اما شاید برای هرکسی این سوال مطرح باشد که کدام مشاغل در بازار کار ایران در حال حاضر دارای بیشترین تقاضا هستند و صاحبان کسبوکار به دنبال چه نیروی کار مهارتدیدهای هستند. خانپور در این زمینه میگوید: «با بررسیها و مطالعاتی که روی بازار کار ایران صورت گرفته، مشاغل خدماتی بیشترین تقاضا را در کشور دارند.» وی دلیل این امر را اینگونه تشریح میکند: «با پیشرفت تکنولوژی و ماشینی شدن زندگی، مباحث خدمات پس از فروش پرنگتر شده و سرویس کردن و نگهداری از دستگاهها و ابزارآلات جزو ضروریات است. مثلا این روزها در هر برجی که ساخته میشود یک تکنسین ماهر برق، سرویسکار و نگهداری آسانسور و لولهکش آب سرد و گرم نیاز داریم.»
در این میان هستند مشاغلی که صاحبان آنها با مهارتآموزی دارای درآمد بالایی هستند و نیازی به مدارک دانشگاهی هم ندارند. تعمیرکار خودرو، صافکار و نقاش اتومبیل امروزه از مشاغل پردرآمد هستند اما به نظر میرسد فارغالتحصیلان دانشگاهی رغبت به این کارها ندارند و به دنبال پشتمیزنشینی هستند. خانپور در این مورد میگوید: «برای ارائه آموزش درست و اصولی و منطبق با علم روز میبایست زیرساختهای آموزشی را فراهم کنیم. باید تجهیزات، مواد مصرفی و امکانات کارگاهی ما بهروز باشد تا بتوانیم برای فردای جامعه افراد توانمند و قابلی داشته باشیم. چون با امکانات دیروز نمیتوان برای فردای جامعه نیروی توانمند و متخصص تربیت کرد. باید تجهیزات، مواد مصرفی و اساتید و مربیان به علم روز مسلط باشند تا خروجی اثربخشی برای فردای کشور داشته باشیم و بتوانیم در منطقه حرفی برای گفتن داشته باشیم. چون در این صورت حتی میتوانیم به کشورهای همسایه نیرو بفرستیم.»
صلاحیت حرفهای به جای مدرک
این مقام مسئول در ادامه به تفاوت بازار مهارتی ایران و سایر کشورها اشاره میکند و میگوید: «در کشورهای پیشرفته دنیا به صلاحیت حرفهای اهمیت داده و توجه ویژهای به آن میشود. به طور مثال در آلمان هر فرد بعد از آموزش مهارت اولیه، در واحدهای صنعتی، تولیدی و خدماتی جذب میشود و در کنار کار تخصصی و روزمره آموزشهای نوین کاری را میبیند و سطوح صلاحیت حرفهای را از کارگر ساده، تکنسین و کاردانی، کارشناسی تا دکتری حرفهای در آن تخصص طی میکند و حقوق و مزایای کار خود را دریافت میکند و در کار تخصصی خود پیشرفت لازم را دارد. اما در ایران نیروهای خدماتی به خاطر فرار از کار یدی و گرفتن مزایای بیشتر، در رشتههای غیرمرتبط ادامه تحصیل میدهند و برای دستگاه، بحران بیکاری به وجود میآید. مثلا اگر یک نگهبان در شغل خود که حفاظت فیزیکی و حراست است یا آبدارچی در خانهداری، هتلداری، و سفرهآرایی ادامه تحصیل دهد و از مزایای آن بهره گیرد، میتواند به برند شدن یک سازمان یا شرکت در امر خدماترسانی حرفهای کمک کند و خودش هم موفق باشد.»
ارسال دیدگاه
ضمیمه
تیتر خبرها
