زعفران ایران؛ بینام در بازار جهان
روحالله لطیفی تحلیلگر حوزه تجارت
در حالی که ایران همچنان بزرگترین تولیدکننده زعفران جهان به شمار میرود، آمارهای رسمی نشان میدهد سهم این محصول در بازار جهانی بیش از آنکه با نام و برند ایرانی شناخته شود، در قالب صادرات فلهای و بدون هویت تجاری مشخص عرضه میشود. بر اساس دادههای گمرکی، در 10ماهه سال ۱۴۰۴ حدود ۱۶۵ هزار و ۲۷۸ کیلوگرم زعفران به ارزش ۱۵۵ میلیون و ۲۷۵ هزار دلار از کشور صادر شده؛ اما تنها بخش اندکی از این صادرات در قالب بستهبندیهای کوچک و با قابلیت عرضه مستقیم در بازارهای خردهفروشی جهانی انجام شده است. در واقع کمتر از یکدهم صادرات رسمی زعفران ایران با برند و بستهبندی مناسب بازار مصرف صورت گرفته و بخش عمده محصول همچنان به شکل فلهای راهی بازارهای خارجی شده است.
جزئیات آمارها تصویر روشنتری از این الگو ارائه میدهد. در این دوره تنها ۶ هزار و ۱۸۰ کیلوگرم زعفران در بستهبندیهای کمتر از ۱۰ گرم و ۸ هزار و ۳۳۷ کیلوگرم در بستهبندیهای ۱۰ تا ۳۰ گرمی صادر شده است؛ رقمی که در مجموع کمتر از ۱۰ درصد صادرات رسمی را شامل میشود. در مقابل، بیش از ۱۵۰ هزار کیلوگرم زعفران، معادل حدود ۹۱ درصد وزن صادراتی، در بستهبندیهای بالای ۳۰ گرم و عملاً به صورت فلهای به بازارهای جهانی راه یافته است. ارزش این بخش از صادرات به تنهایی بیش از ۱۴۰ میلیون دلار برآورد میشود؛ رقمی که نشان میدهد همچنان بخش عمده ارزش افزوده این محصول راهبردی در مراحل بعدی زنجیره تجاری و خارج از مرزهای ایران شکل میگیرد.
مقایسه این آمار با سال گذشته نیز روندی قابل تأمل را نشان میدهد. در سال ۱۴۰۳ مجموع صادرات زعفران ایران به حدود ۲۱۸ تن به ارزش ۱۸۸ میلیون دلار رسید که از این میزان، حدود ۱۲۷ تن در قالب صادرات فلهای انجام شد. بر اساس گزارش گمرک، در آن سال حدود ۵۸ درصد صادرات زعفران از نظر وزن و ۵۷ درصد از نظر ارزش به شکل فلهای بود. این در حالی است که آمار دهماهه سال ۱۴۰۴ از افزایش محسوس سهم صادرات فلهای حکایت دارد؛ روندی که اگرچه از منظر حجم صادرات قابل توجه است، اما از نگاه توسعه برند ملی و کسب ارزش افزوده بیشتر، چالشی جدی برای زنجیره تجارت زعفران ایران محسوب میشود.
تحولات بازارهای منطقهای مسیر تجارت زعفران ایران را دگرگون کرده است. در دهماهه ۱۴۰۴ بیش از ۱۳.۷ تن زعفران به ارزش حدود ۱۴ میلیون دلار به افغانستان صادر شده که نسبت به سال قبل رشد چشمگیری دارد. همزمان، هند بهعنوان یکی از بزرگترین بازارهای ادویه جهان ظرفیت بالایی برای واردات زعفران دارد، اما الزامهای رفع تعهد ارزی و تعرفه صفر میان افغانستان و هند، صادرات مستقیم ایران را دشوار کرده است. بخشی از زعفران ایرانی در نهایت با برند سایر کشورها وارد بازار میشود.
جزئیات آمارها تصویر روشنتری از این الگو ارائه میدهد. در این دوره تنها ۶ هزار و ۱۸۰ کیلوگرم زعفران در بستهبندیهای کمتر از ۱۰ گرم و ۸ هزار و ۳۳۷ کیلوگرم در بستهبندیهای ۱۰ تا ۳۰ گرمی صادر شده است؛ رقمی که در مجموع کمتر از ۱۰ درصد صادرات رسمی را شامل میشود. در مقابل، بیش از ۱۵۰ هزار کیلوگرم زعفران، معادل حدود ۹۱ درصد وزن صادراتی، در بستهبندیهای بالای ۳۰ گرم و عملاً به صورت فلهای به بازارهای جهانی راه یافته است. ارزش این بخش از صادرات به تنهایی بیش از ۱۴۰ میلیون دلار برآورد میشود؛ رقمی که نشان میدهد همچنان بخش عمده ارزش افزوده این محصول راهبردی در مراحل بعدی زنجیره تجاری و خارج از مرزهای ایران شکل میگیرد.
مقایسه این آمار با سال گذشته نیز روندی قابل تأمل را نشان میدهد. در سال ۱۴۰۳ مجموع صادرات زعفران ایران به حدود ۲۱۸ تن به ارزش ۱۸۸ میلیون دلار رسید که از این میزان، حدود ۱۲۷ تن در قالب صادرات فلهای انجام شد. بر اساس گزارش گمرک، در آن سال حدود ۵۸ درصد صادرات زعفران از نظر وزن و ۵۷ درصد از نظر ارزش به شکل فلهای بود. این در حالی است که آمار دهماهه سال ۱۴۰۴ از افزایش محسوس سهم صادرات فلهای حکایت دارد؛ روندی که اگرچه از منظر حجم صادرات قابل توجه است، اما از نگاه توسعه برند ملی و کسب ارزش افزوده بیشتر، چالشی جدی برای زنجیره تجارت زعفران ایران محسوب میشود.
تحولات بازارهای منطقهای مسیر تجارت زعفران ایران را دگرگون کرده است. در دهماهه ۱۴۰۴ بیش از ۱۳.۷ تن زعفران به ارزش حدود ۱۴ میلیون دلار به افغانستان صادر شده که نسبت به سال قبل رشد چشمگیری دارد. همزمان، هند بهعنوان یکی از بزرگترین بازارهای ادویه جهان ظرفیت بالایی برای واردات زعفران دارد، اما الزامهای رفع تعهد ارزی و تعرفه صفر میان افغانستان و هند، صادرات مستقیم ایران را دشوار کرده است. بخشی از زعفران ایرانی در نهایت با برند سایر کشورها وارد بازار میشود.
ارسال دیدگاه
ضمیمه
