printlogo


طرحی که آینده شغلی‌تان را تغییر می‌دهد
میترا حکیمی کارشناس امور اداری

در دنیای امروز، داشتن دانش، تجربه و مهارت‌های مناسب عامل موفقیت در بازار کار به شمار می‌آید. به نظر می‌رسد سازمان‌ها و کارفرمایان به‌طور فزاینده‌ای به دنبال جذب افرادی هستند که بتوانند با تغییرات سریع محیط کار سازگار شده و مهارت‌های خود را ارتقا دهند. یکی از ابزارهای مؤثر برای تحقق این هدف طرح طبقه‌بندی مشاغل است. این طرح نه‌تنها به سازمان‌ها کمک می‌کند تا ساختار شغلی خود را بهبود بخشند، بلکه برای کارمندان نیز شرایطی فراهم می‌سازد تا مسیر پیشرفت شغلی خود را به‌طور دقیق‌تری برنامه‌ریزی کنند.
طرح طبقه‌بندی مشاغل، با هدف استانداردسازی شرایط کاری و رعایت عدالت در پرداخت‌ها، توسط وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی ایران تدوین شده است. این طرح به دلیل اهمیت بالایی که دارد جزئی از قانون کار محسوب می‌شود و به طبقه‌بندی تمامی مشاغل از بالاترین تا پایین‌ترین سطح می‌پردازد. بنابراین، به استانداردسازی مشاغل کمک کرده و می‌تواند در جهت پیشبرد اهداف مشخص بسیار کارساز باشد.
اجرای این طرح مزایای بی‌شماری را برای شرکت‌ها و مؤسسات تابع قانون کار به دنبال خواهد داشت. در این طرح، با تعریف دقیق وظایف و مسئولیت‌ها برای هر شغل، مشخص می‌شود که هر یک از کارکنان دقیقاً چه مسئولیت‌هایی را بر عهده دارند. این موضوع ایجاد شفافیت در مشاغل را به دنبال دارد. علاوه بر این، اجرای طرح طبقه‌بندی مشاغل امکان محاسبه دقیق حقوق کارکنان را بر اساس سطح تخصص، میزان مسئولیت‌ها و سختی کار فراهم می‌کند. این امر هم به تعیین حقوق و دستمزد به‌صورت منصفانه کمک می‌کند و هم زمینه پرداخت عادلانه پاداش‌ها را ایجاد می‌کند.
از طرفی با اجرای این طرح، امیدواری نسبت به نظام‌مند شدن سیستم ارزیابی کارکنان افزایش می‌یابد. طرح یادشده، با ایجاد معیارهای مشخص و عینی برای همه مشاغل، به کاهش تبعیض در محیط کار کمک کرده و باعث می‌شود افراد بر اساس ویژگی‌های خود مورد ارزیابی قرار گیرند.
این طرح از چنان ظرفیتی برخوردار است که می‌تواند با مشخص‌کردن معیارها و آموزش‌های لازم برای پیشرفت در هر شغل، مسیر روشنی برای ارتقای شغلی هر یک از کارکنان در موقعیت‌های بالاتر ایجاد کند.
در شرایط عدم اجرای طرح طبقه‌بندی مشاغل، به دلیل وجود برخی عدم شفافیت‌ها و نابرابری‌ها، زمینه شکل‌گیری نارضایتی در بین کارکنان بیشتر می‌شود. اجرای این طرح از طریق ایجاد عدالت در پرداخت‌ها و تعیین حقوق و مزایای یکسان برای موقعیت‌های شغلی مشابه، به کاهش نارضایتی کارکنان کمک می‌کند.
یکی دیگر از اهداف مهم این طرح تغییر رویکرد مبنای پرداخت حقوق و دستمزد از حالت «به‌تبع شاغل» به حالت «به‌تبع شغل» است. به این معنا که، حقوق و مزایا به‌جای وابستگی به شخص انجام‌دهنده کار، به موقعیت شغلی تعلق می‌گیرد و هر فردی که در این موقعیت قرار گیرد، مستحق دریافت حقوق و مزایای مربوطه خواهد بود.
ایجاد استاندارد برای استخدام افراد در جایگاه‌های مختلف شغلی از دیگر مزیت‌های این طرح است. این امر نظم و هماهنگی بیشتری در فرایند جذب نیرو ایجاد می‌کند و از استخدام افراد ناشایست در جایگاه‌هایی که برای آن‌ها مناسب نیست جلوگیری می‌‌کند.
در نهایت، طرح طبقه‌بندی مشاغل، با تعیین ارزش نسبی مشاغل و توجه به عوامل کلی، به پرداخت مزد مساوی در شرایط مساوی کمک می‌کند. این امر منجر به برقراری عدالت مزدی و رفع تبعیض در پرداخت‌ها برای کارهای هم‌ارزش در یک کارگاه می‌شود. با تطابق دقیق‌تر فرد با شغل و تعریف واضح‌تر مسئولیت‌ها، انگیزه کارکنان افزایش یافته و در نتیجه، کیفیت کلی کار و بهره‌وری در محیط کار بهبود می‌یابد. در مقابل، عدم اجرای این طرح می‌تواند باعث کاهش بهره‌وری و ساعات کار مفید شود.
طرح طبقه‌بندی مشاغل با ایجاد شفافیت، عدالت و استانداردسازی در محیط کار، نه‌تنها به نفع سازمان‌ها و کارفرمایان است، بلکه برای کارکنان نیز فرصت‌های شغلی منصفانه‌تر و روشن‌تری ایجاد می‌کند. اجرای این طرح می‌تواند به بهبود روابط کاری، افزایش رضایت شغلی و ارتقای بهره‌وری در سازمان‌ها منجر شود.